ΦΛΑΜΕΝΚΟ ΓΙΑ ΠΡΩΤΑΡΗΚΤΕΣ
Τι να περιμένετε σε μια παράσταση φλαμένκο
Νέοι στο φλαμένκο; Να τι κάνει ο καθένας από τους τραγουδιστές, τους χορευτές και τους κιθαρίστες σε ένα βαλενσιάνικο tablao — και γιατί οι πρωτάρηδες φεύγουν λίγο σαστισμένοι.
Δείτε τις ημερομηνίες του Palosanto στο GetYourGuide ↗Τρεις φωνές, μία τέχνη
Το φλαμένκο είναι τρία πράγματα πλεγμένα μαζί, και μια καλή βραδιά σε tablao σας αφήνει να ξεχωρίσετε το καθένα. Υπάρχει το cante, το τραγούδι, που αποδίδεται ωμό και χωρίς ενίσχυση από έναν cantaor ή μια cantaora· το baile, ο χορός, όρθιος και γεμάτος ρυθμικά χτυπήματα ποδιών· και το toque, η κιθάρα, που δίνει τον ρυθμό και απαντά στον τραγουδιστή. Η UNESCO ενέταξε το φλαμένκο στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς το 2010. Αυτό που ξαφνιάζει τους περισσότερους πρωτάρηδες είναι πόσο διαφορετικό είναι από μια γυαλισμένη σκηνική παράσταση — λειτουργεί περισσότερο σαν συνομιλία, με τον τραγουδιστή να οδηγεί, την κιθάρα να ακολουθεί και τον χορευτή να απαντά. Σταματήστε να ψάχνετε για ιστορία, συντονιστείτε στο συναίσθημα και θα το νιώσετε γρήγορα.
Το cuadro: ποιοι είναι στη σκηνή
Οι ερμηνευτές μαζί αποκαλούνται «cuadro». Σε έναν μικρό χώρο συνήθως θα βρείτε έναν ή δύο τραγουδιστές, έναν ή περισσότερους χορευτές και έναν κιθαρίστα, και όποιος δεν ερμηνεύει χτυπάει παλαμάκια και φωνάζει για να κρατήσει την ενέργεια ψηλά. Κανείς δεν «κλείνει» — ο χορευτής που περιμένει τη σειρά του κρατάει τον ρυθμό, ο τραγουδιστής κρατάει τον χρόνο, όλη η ομάδα στηρίζει τη στιγμή. Αυτός είναι σε μεγάλο βαθμό ο λόγος που ένα μικρό tablao μοιάζει τόσο ζωντανό: βλέπεις τους καλλιτέχνες να αλληλοεπιδρούν σε πραγματικό χρόνο και πιάνεις ένα χαμόγελο ή ένα ανασηκωμένο φρύδι όταν κάποιος ολοκληρώνει ένα πέρασμα. Υπάρχει ένα σταθερό πλαίσιο από κάτω, αλλά πολλά πραγματικά διαμορφώνονται εκείνη τη στιγμή, επηρεασμένα από τον χώρο και τη διάθεση μέσα σε αυτόν.
Palos: οι διαθέσεις του φλαμένκο
Το φλαμένκο δεν είναι ένα ενιαίο ύφος, αλλά μια οικογένεια μορφών που ονομάζονται palos, καθεμία με τον δικό της ρυθμό και συναισθηματικό χρώμα, και μια παράσταση διατρέχει αρκετές από αυτές. Η soleá είναι βαθιά και βαρυσήμαντη· η seguiriya ακόμη πιο βαριά, το φλαμένκο στην πιο ωμή του μορφή. Και τότε αλλάζει — οι alegrías βγαίνουν λαμπερές και ζεστές, οι bulerías γρήγορες και πειραχτήριες, και συχνά είναι μια χαλαρή, κεφάτη bulería που κλείνει τη βραδιά. Δεν χρειάζεται να τις ονομάσετε καθώς περνούν. Αρκεί να ξέρετε ότι η βραδιά ταλαντεύεται από τη θλίψη στη γιορτή για να διαβάσετε τη δομή της: τα αργά, βαρυθυμικά κομμάτια είναι φτιαγμένα για να πονάνε, και η ανάταση όταν ο ρυθμός επιτέλους σπάει είναι το νόημα όλου του τόξου.
Παλμάς, κομπάς και χαλεό
Ο κινητήρας που κρύβεται κάτω από όλα αυτά είναι το compás, ο περίπλοκος ρυθμικός κύκλος του φλαμένκο. Θα τον πιάσετε στις παλάμες (παλαμάκια), μερικές φορές στα pitos (κροταλίσματα των δακτύλων) και στο κοφτερό χτύπημα των τακουνιών της χορεύτριας. Από πάνω του κυλάει το jaleo — οι κραυγές που ανταλλάσσουν οι ερμηνευτές μεταξύ τους, το γνωστό ¡olé! μαζί με το ¡vamos! και το ¡así se baila! Τίποτα από αυτά δεν γίνεται για εντυπωσιασμό· είναι ειλικρινείς αντιδράσεις σε μια καλή φράση, και μεταδίδονται. Ως μέλος του κοινού, είστε ευπρόσδεκτοι να προσθέσετε το δικό σας ¡olé! όταν κάτι σας συνεπάρει πραγματικά — αν και για τον έναν κανόνα εθιμοτυπίας που αξίζει να έχετε κατά νου πριν χειροκροτήσετε, δείτε τις συμβουλές μας παρακάτω. Κάθε palo φέρει το δικό του compás, οπότε το ίδιο το χειροκρότημα αλλάζει μορφή από κομμάτι σε κομμάτι, όχι μόνο σε τέμπο.
Duende: αυτό που όλοι κυνηγούν
Όσο μιλάς για φλαμένκο, κάποια στιγμή θα ακούσεις τη λέξη duende. Είναι εκείνο το σχεδόν μυστικιστικό σοκ που σε διαπερνά όταν μια παράσταση παύει να είναι απλώς άρτια και γίνεται κάτι που σου σηκώνει την τρίχα. Ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα έδωσε μια περίφημη διάλεξη προσπαθώντας να την ορίσει και κατέληξε περίπου στο ότι δεν γίνεται — το duende έρχεται απρόσκλητο, δεν μπορείς να το προσποιηθείς ούτε να το κλείσεις εκ των προτέρων, και δεν εμφανίζεται κάθε βράδυ. Αυτή ακριβώς η απρόβλεπτη φύση του είναι που κάνει το ζωντανό φλαμένκο σε μια μικρή αίθουσα να αξίζει το ταξίδι. Δεν πας για ένα σίγουρο θέαμα· πας για την πιθανότητα ότι απόψε όλα θα δέσουν και ολόκληρη η αίθουσα θα το νιώσει μαζί.
Δεν χρειάζεται να το «κατανοήσετε».
Το πιο χρήσιμο πράγμα που μπορεί να κρατήσει κανείς ως πρωτάρης είναι ότι το φλαμένκο δεν σου ζητά τίποτα άλλο παρά την προσοχή σου. Δεν υπάρχει γλωσσικό εμπόδιο — το τραγούδι είναι στα ισπανικά, αλλά μιλά μέσα από τη φωνή, την κίνηση και τον ρυθμό, οπότε δεν χρειάζεται μετάφραση. Δεν χρειάζεται να ξέρεις τα palos ή να μετράς το compás για να συγκινηθείς· ούτε καν πολλοί ισόβιοι θαυμαστές δεν τα ξέρουν. Έλα με ανοιχτό μυαλό, άσε τα αργά κομμάτια να μείνουν αργά και μην αγχώνεσαι μήπως κάνεις κάτι λάθος. Ένα σόου σε tablao είναι φτιαγμένο για να σε παρασύρει γρήγορα, και σε έναν μικρό χώρο όπως το Palosanto αυτή η έλξη σε κερδίζει αμέσως. Οι περισσότεροι φεύγουν καταλαβαίνοντας γιατί η Ισπανία κρατά αυτή την τέχνη σε τόσο μεγάλη εκτίμηση.